IPB

Chào mừng khách viếng thăm diễn đàn ( Đăng nhập | Đăng ký thành viên )

Loading

Nội quy diễn đàn

 
Reply to this topicStart new topic
> Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ: Niềm vui thi thoảng, nỗi buồn mênh mang
post Sep 16 2012, 04:02 PM
Post #1



Cấp 2
**

Group: Members
Posts: 238
Thank(s): 7
Joined: 07-03-10
Member No.: 11,251



Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ nói, ông là người tỉnh táo, tỉnh trong đời riêng và tỉnh trong nghệ thuật. Ông không ảo tưởng vào chính ḿnh, coi ḿnh chỉ là hạt bụi trong tiến tŕnh lịch sử lâu dài của dân tộc. Biết ḿnh, biết người, ông trân trọng yêu thương bạn bè và những tài năng. Dù đă đi qua một cuộc đời, mà ông vẫn nói rằng: “Đă đau khổ đến tột cùng, niềm vui thi thoảng, nỗi buồn mênh mang”.

1. Vóc người nhỏ, mái tóc bạc như cước và cặp kính lăo, nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ có phong thái nho nhă của một bậc túc nho. Ngồi nói chuyện với ông, cái chất Nghệ thân thương, mộc mạc, dù đi cả đời vẫn không bị trộn lẫn, pha tạp với sự khí khái, thẳng thắn của người miền Trung khiến người đối diện thấy ấm áp. Tuổi 80, ông càng thấu hiểu những lẽ đời, nhưng ở ông vẫn không có vẻ của một ông già ẩn dật. Những âm hưởng của cuộc sống đương đại, vẫn vọng vào tâm hồn ông những khát vọng khôn nguôi. Ông bà sống ở căn hộ tập thể này từ những năm 80 của thế kỷ trước.

Con ngơ Khương Trung ngày đó c̣n rộng răi, giờ đă ken chật những người. Các con ông lớn lên, cũng không rời xa nơi thân quen này. Một phần v́ điều kiện kinh tế gia đ́nh hạn hẹp. Một phần v́ ông muốn gia đ́nh quần tụ. “Tôi không quan tâm đến những thứ ngoài ḿnh. Danh vọng, tiền bạc cũng chỉ là phù du mà thôi. Chỉ có sự sáng tạo đích thực của người nghệ sĩ mới ở lại với cuộc sống này”.

Một ấm trà nóng, bên một góc cửa sổ nhỏ, phủ màu xanh của cây khế nhà hàng xóm, trở thành chỗ làm việc lư tưởng của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ trong không gian chật hẹp này. Trên bàn làm việc vẫn dang dở những bản thảo ông viết rồi gạch xóa để hoàn thiện một cách tốt nhất tác phẩm của ḿnh. Mới đây, ông đă thay từ “nắng biển” thành “chớp biển” trong bài Xa khơi. Ông theo dơi những đứa con tinh thần của ḿnh, ngay cả khi nó đă trưởng thành và có chỗ đứng trong ḷng công chúng. Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ vẫn không thôi khắc khoải về từng con chữ, từng nốt nhạc trong từng bài hát. Thế nên, bài hát nào của ông cũng đeo đẳng hàng chục năm. Xa khơi, mất 7-8 năm. Mơ quê mất 12 năm. Tiếng hát giữa rừng Pác Bó mất 6 năm.

Ẩn sau cái vẻ b́nh yên của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ là một tâm hồn giông băo, đi qua những biến động của thời cuộc. Trước những biến động đó, con người thật bé nhỏ và cô đơn. Với người nghệ sĩ, th́ sự cô đơn là tuyệt đối… Trong cuộc đời sáng tác của ḿnh, nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ chưa từng viết một ca khúc về trận đánh, về chiến thắng. Sở trường của ông chỉ viết những ca khúc trữ t́nh. Thế nên hầu hết các ca khúc của ông đều gặp những nỗi đoạn trường. 1958, Nguyễn Tài Tuệ viết Lời ca gửi Noọng, sau này đổi lại là Mùa xuân gọi bạn. Bài hát mang âm hưởng của dân ca Tày Nùng.

Năm 1959, nhà nước tổ chức một chuyến đi biểu diễn tại Liên hoan Thanh niên Thế giới, người đứng ra tổ chức là nhạc sĩ Lưu Hữu Phước. Họ yêu cầu t́m bài hát nhưng không được nói về tiếng súng mà chỉ nói về ḥa b́nh và yêu thương. Mọi người t́m măi không có bài hát nào. Lúc đó, ông từ Lào Cai về thăm đoàn ca múa nhạc. Mọi người hỏi xem ông có bài hát trữ t́nh nào không. Nguyễn Tài Tuệ khoe Lời ca gửi Noọng. Mọi người nghe, mê quá, chọn ngay. Nhưng bài hát lại gạt tên tác giả ra ngoài và đề là dân ca Nùng, v́ lúc đó, tên tuổi của ông cũng chỉ là “cỏ dại”. Nguyễn Tài Tuệ muốn lấy lại tên của ḿnh, nhưng tận hai năm sau, Lời ca gửi Noọng mới được trả lại đúng tên người đă sinh ra nó. Cái tên Nguyễn Tài Tuệ dần dần được hé lộ… Khi Lời ca gửi Noọng nổi tiếng và ngay lập tức bị cấm v́ không phục vụ mục đích kháng chiến, kiến quốc. Măi đến năm 1976, bài hát mới được phổ biến trở lại.

Mỗi bài hát của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ đều có môt thân phận riêng, trắc trở. Tiếng hát giữa rừng Pác Bó, bài hát mừng sinh nhật Bác mà ông và nhạc sĩ Quốc Hương muốn viết tặng Người (và đó cũng là bài hát duy nhất nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ viết về Bác Hồ). Bài hát dựa trên nền điệu hát Then của người Tày, hồi đó bị cho là thứ nhạc tâm linh, duy tâm, không thể dùng để ca ngợi lănh tụ. Thế nên, cũng bị cấm phổ biến.

Rồi sau này, ông viết Xa khơi, bị đánh tơi bời. Năm 1963, Bộ Văn hóa - Đài Tiếng nói Việt Nam - Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Ban Thống nhất Trung ương đă tổ chức một cuộc thi sáng tác văn học - nghệ thuật. Bài Xa khơi lấy cảm hứng từ chuyến đi thực tế đến vùng đất đau thương Vĩnh Linh - Quảng Trị, tận mắt chứng kiến sự chia ĺa đau đớn của đất nước. Đi thực tế từ năm 1958 nhưng đến tận 1963, nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ mới viết Xa khơi. Khi bài hát gửi lên hội đồng giám khảo đă bị vứt ra ngoài, cho là tác phẩm đề cập đến những giá trị thấp kém, tiểu tư sản trong khi cả nước đang gồng ḿnh lên chiến đấu. Sau nhiều tranh căi, Trung tướng Nguyễn Văn Vịnh, Chủ nhiệm Ủy ban Thống nhất Trung ương đă lên tiếng ủng hộ và đề nghị cho thu thanh tất cả các bài hát phát lên đài tiếng nói và lắng nghe dư luận. Xa khơi cùng với tiếng hát bay bổng của ca sĩ Tân Nhân đă làm nên một cơn sốt ngày đó. Trên những chặng đường Trường Sơn khói lửa, có những vị tướng đă bất chợt lắng nghe. Ông bảo cả đoàn quân dừng lại. Rất nhiều phản hồi tốt đă được gửi về đài. Hồi đó, bài hát Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người của nhạc sĩ Trần Kiết Tường cũng “có vấn đề”. Nhưng cuối cùng hai bài hát này đều được giải và ở lại với thời gian.



Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ bảo, ông luôn cảm thấy lạc lơng giữa mọi người, bởi trong khi các nhạc sĩ viết những ca khúc về chiến thắng, th́ ông, sâu thẳm trong những nỗi niềm diệu vợi. Nhưng, trong tâm thế của một người sáng tạo, Nguyễn Tài Tuệ luôn vững vàng, tự tin, bởi ông biết, giá trị cuối cùng của mọi sự sáng tạo là nhân văn, chạm đến cơi ḷng. Chính cái gốc rễ văn hóa của cha ông, ánh sáng của những tư tưởng minh triết phương Tây thấm vào ông đă giúp nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ luôn có một tâm thế vững vàng trước những biến động của thời cuộc.

2. Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ sinh ra trong một gia đ́nh Nho giáo. Ḍng họ Nguyễn Tài c̣n có một người nổi tiếng là Giáo sư Ngôn ngữ học Nguyễn Tài Cẩn. Từ 6-7 tuổi, ông đă được bố mẹ gửi vào Sài G̣n học văn hóa. Mảnh đất văn hóa Nghệ Tĩnh của những điệu ḥ câu ví đă thấm vào ông từ những ngày thơ bé khi lẽo đẽo theo các bà, các chị ra bến sông hát ví dặm. Nước mắt cậu bé Tuệ cứ chảy dài v́ những cuộc chia ly. Ông vốn là người đa cảm, nhiều lần, mẹ đă cấm Nguyễn Tài Tuệ đi theo đám hát, v́ sợ cậu bé lại khóc, thấy khổ cho con quá, nhưng ông nhất quyết khộng chịu… Tâm hồn Nguyễn Tài Tuệ được hun đúc lên từ những câu hát ví dặm, hát phường vải của Nghệ Tĩnh. Và vốn Hán học từ bố...

Từ nhỏ, Nguyễn Tài Tuệ đă ư thức được sự học trong cuộc đời ḿnh. Đôi lần ông đă cầm bút sáng tác. Tốt nghiệp cấp 3, bố mẹ gửi Nguyễn Tài Tuệ ra Hà Nội để theo học ngành sư phạm, về làm thầy giáo. Có lần đi tham dự Đại hội Thanh niên ở Nhà hát Lớn, Nguyễn Tài Tuệ bị choáng ngợp bởi một chân trời mới được mở ra trước mắt ḿnh. Lúc đó, ông mới biết đến Văn Cao, đến Lưu Hữu Phước, đến những tác phẩm lớn của nền âm nhạc nước nhà. Sự mê hoặc của âm nhạc đă cuốn ông đi. Nguyễn Tài Tuệ gia nhập làm diễn viên ở Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam. Sau đó một thời gian, ông được cử đi làm cố vấn chương tŕnh cho đoàn nghệ thuật ở Lao - Hà - Yên, để phục vụ kháng chiến. Bối cảnh miền núi thơ mộng và lăng mạn đă thôi thúc ông cầm bút sáng tác. Con người đầy khát vọng trong ông không chỉ dừng lại ở đó. Nguyễn Tài Tuệ từ bỏ ca hát và chuyển sang sáng tác.

29 tuổi, nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ được cử sang Học viện Âm nhạc B́nh Nhưỡng học, trong tay không có một tấm bằng sơ cấp, trung cấp nào. Các giáo viên ở đây ngạc nhiên v́ từ trước đến giờ chưa có một học sinh nào “cá biệt” như vậy. C̣n nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ b́nh tĩnh xin được kiểm tra tŕnh độ. Hơn một tháng, nào ḥa thanh, phối khí, cho đến những kiến thức cơ bản về lư luận, triết học, đều được Nguyễn Tài Tuệ trả lời một cách thấu đáo. Mọi người ngạc nhiên, hỏi ông học ở đâu. Nhạc sĩ chỉ cười, ông tự học, học từ sự thôi thúc của chính ḿnh. “Sự nỗ lực đă giúp tôi chiến thắng mọi áp lực, có lúc đưa tôi đến đỉnh cao của sự sáng tạo. Tôi cho rằng, tài năng chỉ chiếm 1% thôi, c̣n lại 99% là sự nỗ lực của người nghệ sĩ”. Ông quan niệm, mỗi nghệ sĩ, trước hết là một nhà văn hóa - cái nền tảng cơ bản về tri thức cho mọi sự sáng tạo. Ông có những tiêu chí rất cụ thể cho ḿnh và các học tṛ, ngoài các tiêu chí mà ông rất thấm nhuần của nhà triết học người Đức, Nietzsche.

Nguyễn Tài Tuệ nổi tiếng với phương châm bốn chữ T: Tài năng thiên phú, chỉ chiếm 1%. Chữ T thứ hai là trí tuệ và tri thức của thời đại, đó là suối nguồn văn hóa của đất nước, cái nôi h́nh thành nhân cách và sự sáng tạo của người nghệ sĩ. Chữ T thứ ba là chữ Tâm. Đó là sự dấn thân, là ḷng tự trọng, thành thật với chính ḿnh, gạt ra ngoài những bon chen danh lợi. Và chữ T cuối cùng, đó chính là tầm cỡ của tác phẩm. Con số đó không vượt quá 5% tổng số lượng văn nghệ sĩ. Bởi theo ông, không có tuyệt tác nghĩa là không có ǵ. Nhiều người đến khi chết vẫn phải khóc v́ hơn 300 tác phẩm mà vẫn không để lại cho đời được một kiệt tác...

Hàng ngày, trên sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam hay trong các cuộc thi lớn, vẫn vang lên tiếng hát của Xa khơi, của Tiếng hát giữa rừng Pác Bó và những tác phẩm khác của ông. Ông chọn âm hưởng dân gian, bởi nó nằm trong xương tủy, trong mạch máu của dân tộc. Và nó sẽ chạm đến mỗi trái tim gần gụi, yêu thương. Nói như nhạc sĩ Lương Nguyên, Nguyễn Tài Tuệ là một trong những nhạc sĩ giỏi nhất trong phát triển âm nhạc dân gian.

Những vinh quang, giải thưởng đối với người nhạc sĩ già không quá quan trọng, bởi hàng ngày, trong không gian chật hẹp ấy, ông vẫn cần mẫn làm việc, cho đến hơi thở cuối cùng, để hoàn thiện nhất những tác phẩm của ḿnh. Bên cạnh ông, luôn có bà, một cô gái Hà Nội gốc, đảm đang, dám hy sinh sự nghiệp của ḿnh để chăm lo cho chồng con. Những phiền muộn đă đi qua, và dường như nó chưa bao giờ làm cho con người này nao núng hay tuyệt vọng…

Theo Khánh Linh - CAND

This post has been edited by dtvt2006: Sep 16 2012, 04:04 PM
Go to the top of the page
 
+Quote Post

Reply to this topicStart new topic
1 User(s) are reading this topic (1 Guests and 0 Anonymous Users)
0 Members:

 



Bản vắn tắt Giờ hiện tại:: 21st July 2019 - 03:14 AM
Skin IPB: Invisionpower.fr - IP.Board France