IPB

Chào mừng khách viếng thăm diễn đàn ( Đăng nhập | Đăng ký thành viên )

Loading

Nội quy diễn đàn

 
Reply to this topicStart new topic
> Hỏi để mà hỏi?, Chỉ hỏi những ǵ không biết
post Mar 7 2012, 06:58 PM
Post #1



Cấp 1
*

Group: Members
Posts: 29
Thank(s): 1
Joined: 02-01-12
Member No.: 22,348



Thưa các cô chú, anh chị. Có một bài hát thiếu nhi mấy chục năm nay em không hiểu nó mô-tê ra làm sao, ấy là bài Bắc kim thang của thiếu nhi miền Nam:

Bắc kim thang cà lang bí rợ

Cột bên kèo là kèo bên cột

Chú bán dầu qua cầu mà té

Chú bán ếch (hay ớt?) ở lại làm chi

Con le le đánh trống thổi kèn

Con b́m bịp thổi tí ṭ te.


Theo như suy diễn của em th́ câu đầu tiên nói về nông nghiệp, câu thứ hai là về địa ốc, xây cất. Câu thứ tư, năm nói về hai anh (rỗi hơi chăng) chẳng có liên quan móc xích ǵ nhau. Hai câu kết nói về hai con đem làm mồi nhậu là thú nhứt, nhân cách hóa thành nghệ sĩ thổi kèn??? Lạ thiệt.

Dzậy qua bài hát này cá tṛ và trẻ thu lượm được gi? Lưu giữ một làn điệu dân ca để đắp vô tất cả rác rến ư. mad.gif
Go to the top of the page
 
+Quote Post
The Following 1 Users Say Thank You to Giobien For This Useful Post:
Hậu sinh.2
post Mar 7 2012, 10:13 PM
Post #2



Cấp 1
*

Group: Members
Posts: 34
Thank(s): 1
Joined: 15-11-09
Member No.: 9,401



Đây cũng là băn khoăn của em bấy lâu. Rất mong các bác, anh chị giúp để hiểu rơ hơn.
Go to the top of the page
 
+Quote Post
post Mar 8 2012, 11:04 AM
Post #3



Cấp 2
**

Group: Members
Posts: 167
Thank(s): 8
Joined: 25-09-11
Member No.: 21,080



Cám ơn bác Giobien đă gợi ư để em search và biết thêm được những thông tin thú vị về bài hát này, xin copy về cho mọi người đọc chơi:

T́nh cờ tôi bắt gặp trong tập sách Hát nhạc lớp 2 (do Nguyễn Thị Nhung và Hoàng Long biên soạn, NXB Giáo dục 1997 - in lần thứ năm), ở các bài 26, 27 và 28 có dạy: “Học bài hát: Bắc kim thang”, dân ca Nam bộ, ghi là một bài hát vui của trẻ em nông thôn Nam Bộ, các em hát khi chơi tṛ “khoèo chân”.

Nguyên văn:

"Bắc kim thang cà lang bí rợ

Cột bên kèo là kèo bên cột

Chú bán dầu qua cầu mà té

Chú bán ếch ở lại làm chi

Con le le đánh trống thổi kèn

Con b́m bịp thổi tí ṭ te".

Là người An Giang – Nam Bộ “chính cống”, ngay từ tuổi ấu thơ tôi đă từng hát và chơi tṛ dân gian này nên xin được phép phát biểu vài ư kiến.

Trước hết, về nhan đề bài hát, theo tôi nghĩ, viết “Bắc kim thang” là không đúng, mà phải viết “Bắt kim than”. V́ sao, rất đơn giản, v́ con ngựa kim màu nâu sậm. “Bắt kim than” là bắt con ngựa ấy (xin xem Huỳnh Tịnh Paulus Của, Đại Nam quốc âm tự vị, in năm 1895).

Với lời bài hát, theo như sách Hát nhạc th́ cả về lời và ư nghĩa chừng như không hợp lư. Chẳng những nó hoàn toàn xa lạ với những ǵ chúng tôi – người trong cuộc – đă biết mà c̣n vô lư không muốn nói là có ác ư, và không mạch lạc. Xin nêu ra mấy nhận xét:

- Ở câu 1: Có lẽ những người biên soạn hiểu “Bắc kim thang” là bắc cái thang màu vàng (hoặc cái thang nhỏ – kim) lên đùa giỡn trên đống bí, tất nhiên phải đổ choài xuống, lăn văng tung toé! Chơi như vậy vừa nghịch ngợm vừa rất nguy hiểm không thể chấp nhận được!

- Ở câu 2: Kết cấu khung sườn nhà, người ta xẻ ngoàm (ngàm) đầu trên của cây cột để nó đội chịu cây kèo, chứ không thể rời nhau kiểu cột một bên kèo một bên. Đối với nhà lá cột tre hoặc “nhà đá nhà đạp”, cột cũng đỡ kèo bằng “con sẽ” xỏ ngang qua, tức nó có sự liên kết chắc cứng chứ không thể “kèo bên cột, cột bên kèo” (hay “kèo qua cột, cột qua kèo) như có một dị bản mà tôi đă bắt gặp trong một sách khác. Tuy có lời lắp láy – dụng ư nhấn mạnh chúng không liên quan ǵ nhau, nhưng xét ra câu này cũng không đến nỗi quá vô lư.

- Ở những câu c̣n lại: Không chỉ quá gượng ép mà c̣n “nhẫn tâm”! Thấy chú bán dầu té cầu (rơi xuống nước, có khả năng bị chết đuối) đă không tim cách cứu mà c̣n chế nhạo chú bán ếch sao không té theo! Nói “ở lại làm chi” là muốn cho “chú bán ếch” phải té luôn đặng cùng nhau “chết chùm”, đặng cùng nhau cười cho thỏa thích. Tuy nhiên, chỉ chú bán dầu té thôi, lũ le le và b́m bịp cũng đă “nổi trống thổi kèn” lên cười chộ vang rân. Chứng kiến, các em cũng đă tỏ ra rất khoái chí (không một tiếng rầy la phê phán bọn ấy, cũng không t́m cách cứu giúp chú bán dầu, không thương xót, không giúp đỡ người lâm nạn)!

Đề cập đến 2 loài chim, tưởng không thể không nói qua vài nét đặc trưng của chúng:

- Chim le le là loài vịt chuyên sống dưới nước, săn bắt tép, cá, hễ gặp người th́ lặn trốn rất tài t́nh. Nếu không nhờ bẫy lưới giăng ngầm dưới nước th́ không ai dễ ǵ bắt được chúng, do đó le le trở nên quư hiếm. Hiếm th́ đă rơ, nhưng v́ sao quư? Ta đă biết, thịt chim le le không ngon thậm chí hôi, song dân gian cho rằng rất bổ dưỡng, đặc biệt là cường dương, có tác dụng giải quyết bệnh yếu sinh lư, v́ vậy ca dao có câu:

"Thương chồng nấu cháo le le

Nấu canh bông bí nấu chè hột sen"

- Con b́m bịp cũng gọi chim bịp, sách viết là báo triều điểu (khi nước lên th́ nó kêu, nên gọi báo triều – Gia Định thành thông chí) to hơn, h́nh dạng xấu xí, trông rất buồn bă, được cái là có “dược tính”, song “dân số” b́m bịp rất ít nên cũng thuộc loại quư hiếm. Dân gian cho rằng, thịt b́m bịp là vị thuốc, ngâm rượu uống (rượu b́m bịp) trị được chứng tổn thương xương (găy, trật khớp), đặc biệt là giải quyết được chứng nhức mỏi. Ca dao:

"B́m bịp kêu nước lớn anh ơi,

Buôn bán không lời chèo chống mỏi mê"

Như vậy, cả hai loài chim này không hề tiêu biểu cho vui múa lăng xăng (lại luôn luôn tránh xa con người) nên đặc trưng của nó là không thể “đánh trống thổi kèn” vui nhộn!

C̣n tṛ chơi với bài hát này cũng không phải là tṛ “khoèo” chân với “bộ dạng chết cứng” như trong sách mô tả. Kiểu tṛ chơi như vậy là hoàn toàn xa lạ với lứa tuổi ham vui, hiếu động của các em thiếu nhi.

Là người đă từng mê thích tṛ chơi này thời thơ ấu, và khi đă hết tuổi thiếu nhi, vẫn được nghe “đàn em” trong xóm diễn đi diễn lại nên cho đến nay tôi vẫn c̣n nhớ rất rơ đích thực bài hát và tṛ chơi ấy như sau:

"Bắt kim than

Cà lang bí rợ

Cột quai chèo

Chèo qua chèo lại

Bắt ngựa ô

Chạy vô vườn mít

Hái lá mít

Chùi đít ngựa ô"

Bài hát được kết hợp với tṛ chơi vui nhộn thường được diễn ra lúc trời chập choạng tối, gồm 4 em nắm tay nhau, bung ra thành ṿng tṛn, em nào cũng chân trái đứng, chân phải đưa thẳng ra phía trước, gác lên chỗ tay của 2 em đối diện đang nắm chặt, 4 chân ấy của các em đan luồn vào nhau “xoắn xuưt” như dây quai chèo. Tuy mỗi em chỉ đứng có một chân nhưng nhờ được chịu vào nhau nên chắc, vững. V́ thế các em không cần nắm tay nhau nữa mà buông ra rồi cùng nhau hát bài này. Vừa hát vừa vỗ tay nghiêng ḿnh qua, nghiêng ḿnh lại ăn rập theo nhịp điệu, h́nh dung tư thế người chèo mái dài: một chân trụ chắc c̣n chân kia “thả” để cân bằng khi thân ḿnh chồm tới hay ngă lui, nhịp nhàng theo động tác. Song do chỉ đứng một chân lâu nên không thể không tê mỏi, v́ vậy thỉnh thoảng có em phải nhảy khựng khựng để lấy lại thế cân bằng. Một em “điều chỉnh” tất nhiên ba em kia cũng phải nương theo y như mấy con ngựa bị thắng dây cương nhảy dựng dựng tại một chỗ, nên gọi “bắt kim than”.

Bắt xong con ngựa im màu nâu sậm (kim than) ở cà lang bí rợ (sân rộng chất toàn trái bí rợ – nông phẩm mới vừa thu hoạch ở rẫy, chờ chuyển xuống ghe đem đi tiêu thụ), các em tiếp tục “bắt ngựa ô” – ngựa ô là ngựa có sắc lông màu đen. Khi hát đến câu cuối (chùi đít ngựa ô) th́ các em đồng loạt ngưng vỗ tay, đặng em này vỗ đít em kia và cùng phá lên cười ngặt nghẽo. Lúc này cả bốn em đều không thể không té nghiêng té ngửa. Rồi mạnh ai nấy lồm cồm ngội dậy, tiếp tục chơi.

Bởi những lẽ ấy, tên bài hát không thể “Bắc kim thang” mà là “Bắt kim than”. Cần hiểu lại cho đúng.

Đồng thời xin kiến nghị với những người có trách nhiệm hữu quan nên nghiên cứu bỏ ngay toàn bộ bài hát “Bắc kim thang” độc hại ấy, thay vào là bài (và tṛ chơi) “Bắt kim than” chính xác vừa nêu.

Nguyễn Hữu Thiệp
(An Giang)

(Nguồn: Vietbao - Bac kim thang hay Bat kim than?
Go to the top of the page
 
+Quote Post
post Mar 8 2012, 07:46 PM
Post #4



Cấp 4
****

Group: Members
Posts: 1,077
Thank(s): 45
Joined: 24-03-08
Member No.: 1,237



Cám ơn em canhobiendong đă gửi thêm 2 link tham khảo về đồng dao.

Link 1: VỀ CÁCH HIỂU MỘT BÀI ĐỒNG DAO

Nguyễn Thanh Lợi


Báo Thanh Niên ngày 27-2-2004 có đăng bài viết “Bắc kim thang” hay “Bắt kim than” của ông Nguyễn Hữu Hiệp. Tác giả bài viết đă đưa ra một cách “lư giải” mới về nội dung một bài đồng dao được đưa vào trong sách Hát nhạc lớp 2 (do Nguyễn Thị Nhung và Hoàng Long biên soạn, Nxb Giáo dục, 1997, in lần thứ năm). Đó là bài Bắc kim thang , bài đồng dao vốn rất phổ biến ở Nam Bộ. Qua đó, tác giả Nguyễn Hữu Hiệp cũng đưa ra dị bản của bài đồng dao Bắc kim thang với tên gọi Bắt kim than và ông kiến nghị bỏ toàn bộ bài hát Bắc kim thang trong sách giáo khoa, thay vào là bài Bắt kim than (cùng với tṛ chơi kèm theo).

Đến tháng 3-2004, trong kỷ yếu hội thảo “T́m hiểu đặc trưng di sản văn hoá văn nghệ dân gian Nam Bộ” (Nhà xuất bản Khoa học xă hội) do Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam và Trường Đại học Cần Thơ phối hợp tổ chức tại Cần Thơ vào ngày 5/12/2003 cũng đă in lại bài viết của ông Nguyễn Hữu Hiệp với nhan đề “Bắc kim thang hay bắt kim than”. Đây vốn là ư kiến phát biểu của ông Nguyễn Hữu Hiệp tại hội thảo trên.

Ngay sau đó, trên báo Thể Thao & Văn Hoá số ra ngày 2-3-2004 đă có bài phỏng vấn Có phải thay đổi SGK âm nhạc lớp 2? của Nguyễn Mỹ với nhạc sĩ Hoàng Long (Viện Nghiên cứu Chiến lược giáo dục) , tác giả biên soạn cuốn sách giáo khoa nói trên và nhà nghiên cứu Nguyễn Thuư Loan (Viện Nghiên cứu Văn hoá dân gian nay là Viện Nghiên cứu Văn hoá thuộc Viện Khoa học xă hội Việt Nam), đồng tác giả cuốn sách Đồng dao và tṛ chơi trẻ em người Việt (Nxb Văn hoá –Thông tin, 1997), nội dung trao đổi xoay quanh bài viết của ông Nguyễn Hữu Hiệp đăng trên báo Thanh Niên. Ư kiến của nhạc sĩ Hoàng Long là”Có thể thay nhan đề, nhưng không thể thay nhạc và lời” và nhà nghiên cứu Nguyễn Thuư Loan th́ cho rằng:”Không thể suy diễn nội dung bài đồng dao”. Kết luận của bài báo là ”không đồng t́nh với cách suy diễn ư nghĩa bài Bắc kim thang của tác giả Nguyễn Hữu Hiệp” và”việc sử dụng một tác phẩm văn hoá dân gian, dù là đưa vào sách giáo khoa, cũng không phải căn cứ trên việc nó là bản chính hay dị bản, mà phải căn cứ vào giá trị giáo dục của nó. Với quan điểm đó th́ không lư do ǵ để đưa Bắc kim thang ra khỏi sách giáo khoa lớp 2”.

Tiếp theo, trên tạp chí Thế Giới Mới số 577 ra ngày 22-3-2004 có bài viết của tác giả Hoàng Minh “Có nên đưa cái lá mít của ông Hiệp vào sách giáo khoa?”(bài này được đăng lại trên tạp chí Văn hoá dân gian số 2, 2004 với tựa đề “Trao đổi về một bài dân ca Nam Bo”). Nội dung bài viết trao đổi xung quanh những ngộ nhận của ông Nguyễn Hữu Hiệp về bài đồng dao Bắc kim thang. Ông Minh đưa ra ư kiến của ḿnh “…trẻ cần được sáng tạo, cần chấp nhận những dị bản ấy được đại bộ phận xă hội có hiểu biết công nhận”, không nên truy nguyên từ ngữ lời của các bài dân ca, đồng dao với việc “căng óc tầm nguyên ngôn ngữ- điều mà ngay cả người lớn chưa chắc làm nổi”

Sau đây tôi xin có một số ư kiến về bài báo trên của ông Nguyễn Hữu Hiệp.

Thứ nhất, ông Nguyễn Hữu Hiệp cho rằng nhan đề bài hát “Bắc kim thang” là không đúng, mà phải viết là”Bắc kim than” và ông giải thích:”V́ sao, rất đơn giản, v́ con ngựa kim màu nâu sậm. ”Bắc kim than” là bắt con ngựa ấy (xin xem Huỳnh Tịnh Paulus Của, Đại Nam quốc âm tự vị, in năm 1895)”. Và ông Nguyễn Hữu Hiệp cũng cho rằng:” những người biên soạn hiểu “Bắc kim thang” là bắc cái thang màu vàng (hoặc cái thang nhỏ- kim)”

Tra cứu lại cuốn tự vị trên (tập 1 in năm 1895, tập 2 in năm 1896), tập 2 (vần M-X), trang 108, ở mục từ ngựa, tôi t́m thấy từ “ngựa kim : ngựa trắng mốc” và “ngựa kim than: ngựa trắng ít, đen nhiều”. Ở trang 362, có từ “ngựa kim than: ngựa kim sặm màu”. Tiếp tục tra sang tập 1 (vần A- L) của Đại Nam quốc âm tự vị, tôi không t́m thấy từ “kim than”. Cho nên không thể có chuyện ”Bắc kim than” là bắt con ngựa ấy” như cách giải thích của ông Nguyễn Hữu Hiệp được.

Ngựa kim thanlà một ngữ danh từ (từ tổ) với từ ngựa là danh từ trung tâm và kim than là định ngữ cho danh từ, chỉ loại. Do đó không thể viết là bắt kim than mà phải viết là bắt ngựa kim than. Hơn nữa, như trên đă dẫn, trong Đại Nam quốc âm tự vị không hề có mục từ “kim than” mà chỉ có từ ngựa kim than với ư nghĩa là”con ngựa kim sậm màu”. Như chúng ta không thể viết hồng nhung thay cho hoa hồng nhung hay trống thiến thay cho gà trống thiến.

Và cũng không thể cho kim thang là “cái thang nhỏ” hoặc “cái thang màu vàng” như cách hiểu của ông Nguyễn Hữu Hiệp. Bởi v́ “cái thang nhỏ” hoặc “cái thang màu vàng” theo cấu tạo từ tổ Hán – Việt phải viết là “kim thê”, như từ vọng thê có nghĩa là “thang trông”.

Thứ hai, ông Nguyễn Hữu Hiệp đă “nỗ lực” đi cắt nghĩa ư nghĩa hiện thực của bài đồng dao, cho rằng nội dung bài hát có những câu mô tả tṛ chơi rất “ nghịch ngợm vừa rất nguy hiểm” (bắc thang đùa giỡn trên đống bí), “không chỉ quá gượng ép mà c̣n nhẫn tâm”(thấy chú bán dầu té xuống nước mà không cứu, lại muốn chú bán ếch cùng chết chung luôn), le le, b́m bịp luôn xa lánh con người th́ không thể “đánh trống thổi kèn”…

Đồng dao là những khúc hát của trẻ em, những câu chữ được xướng đọc bằng lối nói vần vè có nhịp. Trong đó “dao” là những bài hát “không có chương khúc” với lối nói vần vè: chỉ có nhịp cắt, theo một tiết tấu, lệ thuộc vào thanh ngữ, ngữ điệu- chưa phát triển thành giai điệu, chương khúc. Đồng dao có thể gắn với một tṛ chơi nào đó hoặc chỉ là lời nói vần vè suông. Sự hấp dẫn của đồng dao không nằm ở ư nghĩa của “ca từ”, không nhằm đưa ra một thông điệp triết lư hay một thông điệp xă hội, một bài học đạo lư. Lời của đồng dao thường dễ nhớ, dễ thuộc, gần như chỉ là những đoạn chắp vá, không liền mạch về ư nghĩa, gặp đâu nói đó, chỉ cốt cho vần vè, đôi khi đến ngây ngô, thậm chí không một ư tưởng.

Đồng dao c̣n là sản phẩm phù hợp với trí tưởng tượng của trẻ con - tiếp thu ngoại vật bằng ấn tượng chứ không phải bằng tư duy luận lư. Các em cảm và nghĩ theo cách riêng của ḿnh. Mọi nỗ lực trước nay nhằm xác định ư nghĩa, nội dung của các bài đồng dao đều thất bại.

Với những đặc điểm, chức năng của đồng dao, thiết nghĩ những suy diễn mang tính áp đặt lối tư duy của người lớn như cách “hiểu” của ông Nguyễn Hữu Hiệp vào bài đồng dao Bắc kim thang là những lư giải tư biện với sự gán ghép chủ quan không mang tính thuyết phục. Không thể mỗi bài đồng dao cứ phải là một “bài học đạo đức” cụ thể và mỗi câu trong bài lại là một lời “ răn dạy”!

Thứ ba, ông Nguyễn Hữu Hiệp đưa ra một dị bản của bài đồng dao Bắc kim thang cùng với việc mô tả tṛ chơi kèm theo. Nội dung bài đồng dao như sau:

“Bắt kim than

Cà lang bí rợ

Cột quai chèo

Chèo qua chèo lại

Bắt ngựa ô

Chạy vô vườn mít

Hái là mít

Chùi đít ngựa ô”

Trong bài viết của ḿnh, ông phê phán nội dung bài Bắc kim thang là phản giáo dục th́ câu “Chùi đít ngựa ô” trong bài Bắc kim than mà ông đưa ra liệu có mang tính thẩm mỹ không nếu được đưa vào trong sách giáo khoa và tư duy theo kiểu của ḿnh th́ ông sẽ “cắt nghĩa” ra sao với việc ở ngoài đời chẳng bao giờ có ai lại chùi đít ngựa? Lại nữa, trong tṛ chơi mà các em nam nữ “vỗ đít” nhau th́ có nên không? Càng không tiện chút nào, nếu cuộc chơi lại có các em nam nữ chơi chung, mà các em học sinh nữ hiện nay đều phải mặc váy!

Thứ tư, để nhận diện thêm về bài đồng dao, chúng ta nên t́m hiểu thêm về nguồn gốc xuất xứ của nó. Theo bài Lễ cầu đảo của Trần Hồng đăng trên tạp chí Văn nghệ dân gian đất Quảng, số 1, 3/2002, tác giả cho biết về tṛ chơi Bắc chưn thang như sau. Vào những tháng giáp hạt, hạn hán thường xảy ra, người dân Quảng Nam thường tiến hành lễ cầu đảo. Người ta dựng một cái cḥi gọi là “cḥi đàn”, bốn cột bằng bốn cây tre to dài khoảng 4,5m. Bốn chân chôn chặt dưới đất. Trên có giường, buộc vào bốn đầu ngọn tre, lợp tranh hay rạ, ba vách che kín chỉ c̣n trước mặt cḥi. Người ngồi cúng có thể là một người già nhất, có uy tín hoặc ông chủ bái của làng, một ông sư hoặc một vị hoà thượng.

Suốt những ngày đêm khấn vái, chỉ uống nước cầm hơi. Một “ cḥi đàn” được dựng ở khoảnh đất cao, bên bờ sông, xa làng. Phía trước “cḥi đàn” là một khoảng sân rộng bằng phẳng gọi là “sân đàn”. Một cái thang bằng tre dài, bắc lên cḥi để cho người trèo lên cḥi ngồi cúng, thang được đem cất đi sau đó. Khi nào trời mưa, họ mới bắc thang cho ông này leo xuống, cùng vui tắm mưa với dân làng, gọi là Bắc chưn thang.

Cuộc lễ cầu đảo kéo dài có khi đến hai ba tuần lễ mới có mưa. Một cơn mưa to kéo dài mấy ngày đêm, ruộng đồng ao chuôm, sông suối đều tràn ngập nước. Mọi người già trẻ đều hoan hỉ. Từ đó các em mục đồng đă sáng tạo ra điệu hát Bắc chưn thang với tṛ chơi độc đáo. Khoảng 8 em lưng trần, đứng trụ theo ṿng tṛn, chân dậm th́nh thịch theo nhịp xướng xô. Ba em đứng lên vai các em ở tầng 1 để tạo thành tầng 2. Một em cầm ngọn lao, cành lá hoặc chiếc nón lá đứng phất ở tầng 3, cầu trời mưa xuống:

(kể) Bắc chân thang (xô) là dố dậy

(kể) Vang như sấm (xô) là dố dậy

(kể) Dậm bốn phương (xô) là dố dậy

(kể) Vô rường mạnh mẽ (xô) là dố dậy

(kể) Sắp bé trẻ chăn trâu (xô) là dố dậy

(kể) Đi lâu càng bền (xô) là dố dậy

(kể) Đi trên mặt nước, đi trước hàm rồng (xô) là dố dậy

(kể) Ông có đi cồng, bà có đi mơ (xô) là dố dậy

(kể) Trên trời nghe rơ, làm sấm làm mưa, làm mùa bát ngoạt

(xô) Là dố dậy! Là dố dậy

Bát ngoạt (tháng tám), bắc chưng thang (bắc thang lên hỏi ông trời), vô rường (giàn khiêng quan tài), hàm rồng (đầu trước quan tài).

Các em hát theo nhịp, khoẻ, rập ràng, đi ṿng qua lại, cho đến khi hết bài hát, ḥ hau nhày xuống sông tắm mát, tṛ chơi lại tiếp tục ở dưới nước, rồi lại kéo nhau lên bờ, chơi cho đến chán, rồi chuyển sang tṛ chơi khác.

Theo tôi, Bắc kim thang ở Nam Bộ có lẽ bắt nguồn từ Bắc chưn thang của Quảng Nam, Quảng Ngăi với những biến thái về lời, nhạc điệu, tṛ diễn cho phù hợp với sinh cảnh- văn hoá của vùng đất phương Nam, mà Bắc kim than là một trong những dị bản đó. Tuy nhiên, cũng cần có thêm nhiều công tŕnh về một thể loại văn học dân gian vốn rất ít thành tựu nghiên cứu để tránh những ngộ nhận, kết luận vội vă mang tính áp đặt chủ quan. Rất mong có thêm nhiều ư kiến của những người hiểu biết về vấn đề này.


Nguồn: Trường Cao đẳng Sư phạm TW - TPHCM - Ve cách hiều một bài đồng dao


Link 2: Đọc thêm về đồng dao tại cadao.org - Đồng dao và tṛ chơi trẻ con


--------------------
Nhà bảo trợ nội dung chính thức và duy nhất cho nick Hậu sinh.2
Go to the top of the page
 
+Quote Post
post Jul 28 2012, 09:40 AM
Post #5



Cấp 1
*

Group: Members
Posts: 2
Thank(s): 0
Joined: 28-07-12
Member No.: 24,430



Trước đây hồi c̣n nhỏ tôi có từng nghe một câu chuyện kể về bài đồng dao này do một người bà gốc Hoa kể lại, nghe bảo là câu chuyện thường kể cho trẻ con nghe về cái thời mà người khai khẩn đất hoang thường có ma da là những người chết đuối muốn được đầu thai làm người th́ phải bắt vạ một người khác.

Đại khát trí nhớ không c̣n tốt lắm nên kể sơ qua cho các bạn h́nh dung câu chuyện bài hát đồng dao này:

Ở làng nọ có hai người bạn buôn bán, một người th́ đi soi đèn bắt ếch về đêm (c̣n người này là một anh nông dân Việt), một chú (có thể là người Hoa Kiều???) th́ chuyên đi bán dầu thắp đèn vào rạng sáng. Chú bán dầu thường ép dầu vào đầu hôm đến sáng sớm th́ mang dầu ra chợ đề bán, mà muốn đi qua chợ sớm th́ phải qua một cây cầu. Thường thường cuối tuần là hai anh này đều gặp nhau để nhậu và cũng rất là thân thiết với nhau. Có một lần v́ người mẹ già của anh bán ếch bệnh do không có tiền để chạy chữa người mẹ chết, chú bán dầu liền bỏ tiền ra giúp đỡ mà không hề tính toán v́ thế anh bắt ếch càng quư trọng t́nh bạn của anh bán dầu.

Một hôm, đêm khuya anh bắt ếch vô t́nh bắt được con le le và con b́m bịp, cả hai con chim khóc xin tha cho được sống, v́ cảm thấy tội nghiệp nên anh bắt ếch thả hai con chim đó ra. Biết ơn anh nên hai con chim đă thông báo với anh bắt ếch rằng cách đây ba ngày vô t́nh hai con nghe bọn ma da bàn bạc sẽ bắt hồn hai anh bán dầu và anh bắt ếch để thay thế chúng. Ma da đă lên kế hoạch là tối ngày kia sẽ bắt anh bán ếch trước, sau đó vào rạng sáng hôm sau th́ bắt tiếp anh bán dầu vậy là chúng sẽ thoát kiếp để đầu thai. Anh bán ếch lo sợ liền hỏi làm cách nào có thể hóa giải nạn kiếp, hai con chim liền bày kế hoạch làm rơm trùm mũ giống như là anh đang đi soi ếch và không được đi trong một tuần, c̣n anh bán dầu th́ cũng nên nghỉ bán trong tuần không được đi đâu cả để tránh đại họa sát thân. Nhưng không được nói cho ai biết.

Về nhà, anh bán ếch hằng ngày rủ anh bán dầu nhậu, khi th́ bảo là hôm nay là ngày giỗ của mẹ nên làm đám giỗ ba ngày v́ không có ai giúp nên nhờ anh bán dầu qua phụ giúp, khi th́ qua nhà anh bán dầu ăn nhậu trả lễ. Nói chung là làm cách nào đó để người bạn của ḿnh không có thời gian để kịp đem dầu ra chợ bán vào buổi sáng sớm. Kéo dài đến gần một tuần là hết thời hạn của mada bắt hồn, hôm đó v́ mệt mỏi nên anh bắt ếch ngủ gục, anh bán dầu tỉnh dậy vào đầu hôm, giật ḿnh v́ sực nhớ cả mấy ngày nay không đi bán buôn, nên lật đật gánh dầu đi sớm để bán cho kịp phiên chợ. Thế là khi anh bán dầu đi qua cầu thời điểm đúng lúc, chú chàng nhà ta v́ cầu trơn té xuống sông và chết đuối. Anh bắt ếch giật ḿnh tỉnh dậy lật đật chạy ra th́ vớt xác của bạn. Anh ôm bạn khóc v́ đă không thể giúp bạn. Khi đem chôn cất bạn chỉ có con le le và con b́m bịp thổi kèn và đánh trống làm đám ma cho người bạn bán dầu xấu số.

Đó là câu chuyện kể về t́nh bạn thắm thiết và con vật trả ơn khi được cứu giúp. tongue.gif [/size][/size]
Go to the top of the page
 
+Quote Post

Reply to this topicStart new topic
1 User(s) are reading this topic (1 Guests and 0 Anonymous Users)
0 Members:

 



Bản vắn tắt Giờ hiện tại:: 20th October 2019 - 02:17 PM
Skin IPB: Invisionpower.fr - IP.Board France