IPB

Chào mừng khách viếng thăm diễn đàn ( Đăng nhập | Đăng ký thành viên )

Loading

Nội quy diễn đàn

 
Reply to this topicStart new topic
> về bài thơ Việt Bắc, chương tŕnh THPT
post Jul 15 2009, 02:45 AM
Post #1



Cấp 1
*

Group: Members
Posts: 85
Thank(s): 1
Joined: 15-07-09
Member No.: 7,838



[indent]

1. Để diễn tả những t́nh cảm cách mạng cao quí của nhân dân ta trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Tố Hữu đă dùng lối hát giao duyên đối đáp giữa nam và nữ trong các hội hè đ́nh đám ở miền Bắc nước ta. Thay vào nội dung t́nh yêu đôi lứa của dân ca bằng t́nh nghĩa cách mạng, tấm ḷng son sắt thủy chung với Đảng, với nhân dân, qua cách nói, cách xưng hô “ḿnh - ta”, t́nh cảm cao quí đó trở nên gần gũi, thắm thiết hơn. Hai nhân vật trữ t́nh trong bài thơ là người cán bộ về xuôi, tượng trưng cho dân tộc Kinh và người dân Việt Bắc, tượng trưng cho dân tộc miền ngược. Do đó t́nh cảm cách mạng ở đây c̣n là t́nh đoàn kết gắn bó giữa hai vùng miền xuôi - miền ngược, thể hiện chính sách dân tộc của Đảng ta.
2. Hai mươi câu thơ mơ đầu bài thơ là lời trao gởi ân t́nh thắm thiết của Việt Bắc đối vơi cán bộ cách mạng về xuôi. Một loại câu hỏi tu từ và điệp kiểu câu: “Ḿnh về ḿnh có nhớ ta… Ḿnh về ḿnh có nhớ không… Tiếng ai… Ḿnh đi,có nhớ những ngày…” Gợi cho người đọc cảm nhận được t́nh cảm lưu luyến không muốn rời trong buổi chiatay người đi - kẻ ở, qua ư thơ: Người về có nhớ ta không?
a. Nhớ Việt Bắc là nhớ quê hương cách mạng, nhớ ngọn nguồn cách mạng, nơi đă bảo bọc cán bộ, chiến sĩ cách mạng trong những ngày sóng gió, khi Đảng c̣n non trẻ. H́nh ảnh “mười lăm năm ấy” là một h́nh ảnh cụ thể nhắc nhở thời kỳ đầu thành lập lực lượng vũ trang, tiến tới tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân, cho đến ngày kháng chiến chống pháp thắng lợi. Cả một thời gian dài gian khổ, đắng cay! Việt Bắc đă ân t́nh, ân nghĩa với cách mạng như thế , cho nên: “NNh́n cây nhớ núi nh́n sông nhớnguồn?”. Người ra đi làm sao tránh khỏi tâm trạng xao xuyến, bâng khuâng ? Hai tính từ lấp láy “bâng khuâng”, “bồn chồn” cùng hiện diện trong câu thơ đối ư càng khắc họa đậm néttâm trạng ấy .
b. Nhớ Việt Bắc c̣n là những kỷ niệm gian khổ, khó khăn trong thời kỳ kháng chiến. Câu thơ liệt kê “Mưa nguồn suối lũ”, được nhấn mạnh thêm bằng từ “những”, từ“cùng” để tạo một loạt “những mây cùng mù” nhấn mạnh thêm ư gian khổ, vất vả của cuộc sống kháng chiến. H́nh ảnh “miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai” có sức khái quát cao, nói lên t́nh đoàn kết chiến đấu, chia sẻ gian lao giữa hai vùng miền xuôi - miền ngược là thấm thía .
--------------------------------------------------------------------------------

c. Nhớ Việt Bắc cũng là nhớ t́nh nghĩa đồng bào. Bằng cách nói mộc mạc, diễn tả t́nh cảm kín đáo mà tha thiết, tác giả bộc lộ niềm thương nỗi nhớ của người ở lại. “Trám bùi để rụng, măng mai để già”. “Trám”, “măng” là đặc sản của Việt Bắc, từng làm thức ăn lót ḷng thay ngô, sắn, cơm, khoai trong những ngày kháng chiến. Ngày nay, qua rồi thời kỳ đói khổ, khó khăn, nhắc nhở những sản vật này với tấm ḷng thiết tha tŕu mến đối với Việt Bắc ; xem đó là kỷ niệm sâu sắc trong đời. Để làm nổi bật tấm ḷng son sắc, thuỷ chung, thủ pháp đối lập đă được nhà thơ sử dụng thành công. “Hắt hiu lau xám Đậm đà ḷng son” Biện pháp đảo ngữ ở đây làm cho h́nh ảnh câu thơ càng thêm sinh động.

3. Đoạn sau là lời đáp thiết tha t́nh nghĩa của cán bộ cách mạng trước lúc chia tay. Đoạn thơ đă tái hiện cảnh và người Việt Bắc bằng những chi tiết tiêu biểu nhất, đẹp đẽ nhất. a. Tuy thiếu thốn, gian khổ nhưng cảnh và người Việt Bắc đẹp và t́nh nghĩa chan ḥa: H́nh ảnh tượng trưng: “Chia củ sắn lùi, bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng” kết hợp với cách dùng từ cùng nghĩa “chia, sẻ, cùng” diễn tả được mối t́nh cảm “chia ngọt sẻ bùi”giữa nhân dân Việt Bắc và cán bộ cách mạng. Biết bao t́nh nghĩa sâu nặng trong “củsắn”, “bát cơm”, “chăn sui”… mà người cán bộ cách mạng đă chịu ơn Việt Bắc. H́nh ảnh chọn lọc: Người mẹ nắng cháy lưng… gợi người đọc liên tưởng đến sự tần tảo chắt chiu, cần cù lao động của bà mẹ chiến sĩ trong kháng chiến đă đùm bọc, cưu mang chiến sĩ, cán bộ cách mạng. Đó là h́nh ảnh tiêu biểu cho cái đẹp, cái ân t́nh trong cuộc sống kháng chiến không thể phai nḥa trong kí ức của người về xuôi . Đoạn thơ c̣n dựng lại những khung cảnh quen thuộc với những h́nh ảnh và âm thanh hết sức tiêu biểu cho sinh hoạt trong kháng chiến Việt Bắc. Câu thơ đối ư mà nêu bật tinh thần lạc quan yêu đời của cán bộ, chiến sĩ cách mạng dù cuộc sống c̣n rất gian khổ, khó khăn : “Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo” Âm thanh “tiếng mơ rừng chiều” và “chày đêm nện cối đều đều suối xa” là âm thanh đặc trưng của Việt Bắc, phản ánh sinh hoạt yên ả, b́nh dị nơi núi rừng, gợi nhớ một thời đă qua. Đặc sắc nhất là đoạn thơ hồi ức về cảnh đẹp núi rừng Việt Bắc qua bốn mùa trong năm. Một loạt từ chỉ màu sắc, xanh, đỏ tươi, trắng, vàng… tạo một cảm giác tươi mát, vui mắt cho các bức tranh phong cảnh. Mùa xuân với hoa mai nở trắng rừng. Mùa hạ với âmthanh “ve kêu” tạo thành một bản hợp tấu của rừng xanh. Mùa thu với ánh trăng ḥa b́nh êm đềm trong sáng. Giữa cây cỏ thiên nhiên, Con người Việt Bắc hiền ḥa, nhân hậu lao động cần cù: đan nón chuốt tùng sơi giang, hái măng một ḿnh. Bức tranh thiên nhiên trởnên sinh động và có ư nghĩa hơn.
--------------------------------------------------------------------------------

b. Việt Bắc c̣n nghi lại những chiến công của bộ đội, dân quân ta trong kháng chiến chống pháp. Đoạn thơ toát lên vẻ đẹp hào hùng của dân quân ta: “ Những đường Việt Bắc của ta Đêm đêm rầm rập như là đất rung Quân đi điệp điệp trùng trùng Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan” Bằng những điệp từ “điệp điệp, trùng trùng” và từ ngữ láy phụ âm đầu “rầm rập” diễn tả được hào khí ngút trời của bộ đội, dân công trên đường ra mặt trận. Với lối nói thậm xưng “bước chân nát đá” tác giả cũng muốn nhấn mạnh sự lớn dậy và kiên cường, bất khuất của bộ đội ta thời kỳ này.

c. Việt Bắc c̣n là đầu năo của cuộc kháng chiến toàn quốc, là niềm tin vững chắc của nhân dân về Đảng,về lănh tụ: “Nh́n lên Việt Bắc… Trông về Việt Bắc…” Câu thơ nói lên vị trí quan trọng của Việt Bắc mà cũng là nhấn mạnh uy tín của Bác, của Đảng đối với toàn dân, toàn quân trong thời kỳ kháng chiến gian khổ.
B. LUYỆN TẬPI.
CÂU HỎI1
. Thí sinh hiểu biết ǵ về bài thơ Việt Bắc?

2. Bài thơ Việt Bắc gợi nhớ đến lối cấu tứ cảnh chia tay và lối hát đối đáp trong ca dao, dân ca. Em hăy kể một số ví dụ về những bài ca dao, dân ca có cách cấu tứ như vậy?
3. Có người cho rằng ở bài thơ Việt Bắc, đối đáp chỉ là h́nh thức kết cấu bên ngoài, c̣n ởchiều sâu bên trong lại là ḍng độc thoại nội tâm. Em có tán thành nhận xét ấy không, và nếu có th́ hăy chứng minh điều đó.
II. LÀM VĂN
B́nh giảng đoạn thơ sau trong Việt Bắc của Tố Hữu: “Ta về ḿnh có nhớ ta Ta về ta nhớ những hoa cùng người […………………………………]Nhớ ai tiếng hát ân t́nh thủy chung”

III. GỢI Ư TRẢ LỜI--------------------------------------------------------------------------------

1. Lối hát đối đáp và cách cấu tứ cảnh chia tay thường được sử dụng rất phổ biến trong ca dao, dân ca ở mọi miền, như hát trống quân, hát quan họ, hát xoan, hát phường vải… Một số câu ca dao quen thuộc có cách cấu tứ như vậy: “- Ḿnh về có nhớ ta chăng Ta về ta nhớ hàm răng ḿnh cười” “- Ḿnh về ta chẳng cho vềTa nắm vạt áo, ta đề câu thơ” “- Thuyền về có nhớ bến chăng Bến th́ một dạ khăng khăng đợi thuyền”

2. Bài thơ được kết cấu theo lối đối đáp quen thuộc trong câu ca dao, dân ca. Nhưng ởđây không chỉ là lời câu hỏi, lời đáp mà c̣n là sự hô ứng, đồng vọng của cùng một tâm trạng. Lời đáp không chỉ nhằm giải đáp cho những điều đặt ra trong lời hỏi mà c̣n là sựmở rộng, làm phong phú thêm những ư t́nh được gợi ra trong lời hỏi. Có khi như ở đoạn cuối của bài thơ, cả lời hỏi và lời đáp đă ḥa làm một để trở thành bản hợp ca đồng vọng, ngân vang những t́nh cảnh chung. Nh́n sâu hơn vào kết cấu của bài thơ, chúng ta thấy đối thoại chỉ là lớp kết cấu bên ngoài, c̣n ở chiều sâu bên trong chính là lời độc thoại trữ t́nh của chủ thể đắm ḿnh trong hoài niệm về quá khứ gian khổ màtươi đẹp trong cách mạng và kháng chiến với những nghĩa t́nh thắm thiết. T́nh nghĩa của nhân dân với cách mạng, của người cán bộ với Việt Bắc, của miền ngược với miền xuôi, của cả dân tộc với lănh tụ… V́ thế hai h́nh tượng kẻ ở và người đi cùng với lời hỏi vàlời đáp có thể được bọc lộ đầy đủ và sâu sắc trong cách đối thoại, hô ứng. Sự thống nhất của tâm trạng trữ t́nh cũng được thể hiện rất rơ trong việc sử dụng hai đại từ “ḿnh” và “ta” trong bài thơ.

BÀI VĂN THAM KHẢO

Đề 1:Kể về những thành tựu xuất sắc của văn học Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, có lẽ chúng ta không thể nào không nhắc đến Việt Bắc của Tố Hữu. Đây là một bài thơ mang đậm đà màu sắc dân tộc, tiêu biểu cho phong cách thơ Tố Hữu. Thông qua đó, thể hiện niềm nhớ thương tha thiết và t́nh cảm sắt son đầm thắm của nhân dân Việt Bắc với cách mạng, với Đảng, với Bác Hồ, đồng thời cũng thể hiện t́nh cảm của người cán bộ kháng chiến với thiên thiên, núi rừng và con người Việt Bắc. Đoạn thơ gồm năm câu lục bát nhắc lại những cảnh thân thiết và tươi đẹp nhất về cảnh và người Việt Bắc trong hồi ức của người cán bộ cách mạng miền xuôi, ở đây chính là nhà thơ. “Ta về ḿnh có nhớ ta Ta về ta nhớ những hoa cùng người”
--------------------------------------------------------------------------------
Đây là hai câu thơ mở đầu nhưng nó mang cảm xúc chung cho toàn đoạn. Ta là người ra đi cũng chính tác giả. Ở đây đoạn thơ kết cấu theo lối đối đáp thông thường trong dân ca truyền thống. Do đó, đây chính là lời hỏi ngọt ngào của người ra đi với người ở lại, dễ liên tưởng đây là một thiếu nữ địa phương. Và câu hỏi tu từ này là cái cớ bày tỏ t́nh yêu của một chàng trai miền đồng bằng với cô gái miền cao. “Hoa và người” thực là nỗi nhớ về thiên nhiên và con người Việt Bắc. Ở đây, thiên nhiên ḥa điệu với con người, giữa chúng ngoài mối quan hệ tương hỗ c̣n có mối tương sinh lẫn nhau. Việt Bắc sinh ra con người và con người làm nồng ấm quê hương Việt Bắc. Tiếp theo, tám ḍng lục bát c̣n lại như là một bức tranh tứ b́nh về thiên và con người nơi đây. Với bốn ḍng lục, nhà thơ đă miêu tả phong cảnh núi rừng qua bốn mùa, mỗi mùa là một bức tranh thiên thiên có nét đẹp riêng biệt. Qua đây, ta thấy chỉ riêng đoạn thơ này đă thấm đậm tính chất dân gian. Đầu tiên là bức tranh tả cảnh và khơi gợi cho chúng ta t́nh cảm mến thương của mùa đông Việt Bắc. Tại sao lại là mùa đông? V́ đây là hồi ức của tác giả trong giờ phút chia tay. Chúng ta c̣n nhớ, vào một đêm mùa đông 1946, Hồ Chí Minh đă kêu gọi toàn dân kháng chiến. Đặc biệt ở Hà Nội, những người lính lặng lẽ rời thành phố, bí mật theo chân cầu sông Hồng ngược xuôi lên căn cứ cách mạng Việt Bắc. Sự kiện này, đến tận bây giờvẫn c̣n chứng minh bởi một khúc hát quen thuộc:“Đêm cái đêm rét quá chân cầu Anh, anh đă hẹn ngày mai trở lại Sông, sông Hồng bên bờ hát măi Tỏ niềm tin khúc khải hoàn ca”. Lưu Trong Lưu trong Một mùa đông đă từng viết: “Đôi mắt em lặng buồn, Nh́n tôi mà không nói. T́nh đôi ta vời vợi, Có nói cũng vô cùng Trời hết một mùa đông Không một lần đă nói…” Thế mà, ở chốn núi rừng heo hút này, mùa đông rừng biếc xanh đột ngột bùng lên màu đỏ tươi của hoa chuối rừng như những bó đuốc thắp lên sáng rực. Vẻ đẹp nên thơ và rực rỡ của Việt Bắc vào mùa đông gợi những người đọc những rung động sâu xa. Thông qua bức tranh, ta thấy dù mùa đông lạnh giá nhưng sự sống núi rừng vẫn cứ như tuôn trào, cảm giác đem đến cho ḷng người sự ấm áp lại.Thiên thiên đáng yêu như thế, c̣n con người th́ sao? Ta xét tiếp câu hát: “Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng”
--------------------------------------------------------------------------------

Thời gian được xác định bởi yếu tố “ngày xuân”. Chính ấn tượng thời gian này tạo sự vật vận động, sinh sôi nảy nở. Không gian ở đây như là cổ tích. Mới vừa rồi màu xanh bạt ngàn điểm hoa chuối đỏ, bây giờ nở bung ra những rừng mơ trắng muốt thoảng hương thơm. Cái màu trắng d́u dịu tinh khiết ấy phủ lên cả cánh rừng, gợi lên trong ḷng ta một cảm giác thơ mộng bâng khuâng. Ngoài ra màu trắng của hoa mơ gợi cho người ta cái thanh thoát hơn, đem lại cho ḷng ngưỡi sự thanh thản, thảnh thơi. Câu thơ làm cho ta thấy dường như màu xanh đă bị lấn lướt. Mùa xuân ở đây không tưng bừng như mùaxuân của Xuân Diệu mà nó đến một cách lặng lẽ, âm thầm nhưng không kém niềm vui. “Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang” Mùa xuân miêu tả trong câu thơ rất đặc trưng cho mùa xuân Việt Bắc. Sợi giang là sản phẩm của Việt Bắc. Do vậy người lao động đó là người Việt Bắc chớ không phải là người miền xuôi. Nh́n thấy được từng sợi giang, tức là con người được nh́n ở tầm gần. Việc làm này có nhàn nhă như chính mùa xuân, mùa xuân làm cho người ta cảm thấy thơ thới và đem đến cho họ dáng điệu sống như thế. Thế rồi, khoảnh khắc nhàn hạ của mùa xuân cũng qua mau, qua mau, con người tiếp tục sống cuộc sống của họ. “Ve kêu rừng phách đổ vàng Nhớ cô em gái hái măng một ḿnh” Bức tranh gợi sự chú ư cho người đọc bằng thị giác, lẫn thính giác. Đầu tiên, cái độc đáo ở đây chính là âm thanh, âm thanh mùa hạ, tiếng “ve kêu”. Câu thơ tạo ra h́nh ảnh nhân hóa. Con ve là loài vật, vậy mà nó biết kêu, biết gọi, nó xui khiến rừng phách đổ vàng ởđây, chúng ta nên dành một ít thời gian để t́m hiểu cái rừng phách kỳ lạ này. Rừng phách là những cây lạ ở miền Bắc. Nó không mọc riêng rẽ mà mọc thành rừng, rất nhạy cảm với thời tiết. Tiếng ve kêu râm ran đây đó đă báo hiệu mùa hạ, nhưng lúc này đă là cuối hạ. Cái lạnh đang tràn ngập núi rừng, lá cây bắt đầu chuyển sang màu vàng, cả rừng phách thay áo mới, chiếc áo vàng óng ánh dưới ánh nắng mặt trời. Cảnh thiên nhiên đẹp và rực rỡ thế lại càng lăng mạn hơn, v́ trong cánh rừng bạt ngàn ấy có thêm bóng dáng của một sơn nữ “hái măng một ḿnh”. Đọc tới đây khiến ta liên tưởng đên một h́nh ảnh tương tựtrong thơ Nguyễn Bính, một nhà thơ của đồng quê: “Thơ thẩn đường chiều một khách thơSay nh́n ra rặng núi xanh lơKhí trời lặng lẽ và trong trẻo Thấp thoáng rừng mơ cô hái mơ” Đây là khổ thơ thứ nhất trong bài thơ Cô hái mơ. Ta thấy có sự giống nhau rất ngẫu nhiên: cũng là rừng núi và cô gái đang làm việc. Chỉ có điều ở đây là “hái mơ” chớkhông phải “hái măng”. Từ “hái” ở đây dường như không thể thay thế bằng một động từ nào khác: bẻ, đốn… v́ chỉ có nó mới phù hợp nét dịu dàng, uyển chuyển, mềm mại của cô gái mà thôi. Ta hăy
--------------------------------------------------------------------------------

thử tưởng tượng bức tranh mùa hạ như thế này đẹp biết bao. Cảnh thiên nhiên tuyệt mỹnhư thế lại khảm chạm thêm vào h́nh ảnh một người thiếu nữ nhẹ nhàng làm việc. Quảthật bức tranh vừa đẹp vừa có thần nữ. Rơ ràng thiên nhiên và con người đă ḥa quyện vào nhau, tô điểm cho nhau. Cuối cùng đoạn thơ kết thúc bằng h́nh ảnh mùa thu cũng không kém phần đẹp đẽ. “Rừng thu trăng rọi ḥa b́nh Nhớ ai tiếng hát ân t́nh thủy chung” Câu thơ đă xác định rơ, đây là mùa thu. Thiên nhiên mùa thu được miêu tả bằng ánh trăng. Việc sử dụng h́nh ảnh trăng thật ra cũng không có ǵ độc đáo và mới mẻ. Tuy nhiên đặt vào hoàn cảnh Việt Bắc lúc bấy giờ ta thấy được niềm mơ ước ḥa b́nh của người cán bộ cũng như toàn dân Việt Bắc. Tất cả đều nói lên niềm tin tưởng chiến thắng sẽ đến với cách mạng với đất nước.Câu thơ thiếu cụ thể nên con người ở đây cũng thiếu cụ thể. Từ “ai” nḥa đi để tạo nền cho cả đoạn và cũng nhằm trả lời cho câu hỏi đầu tiên: “Ḿnh về có nhớ ta chăng?”. Tuy hỏi thế nhưng trong ḷng họ vẫn biết rằng con người ấy vẫn thủy chung, son sắt. Đây là lời đồng vọng trong tâm hồn của cả hai người yêu nhau cùng nhớ, cùng thương “nhớ ai tiếng hát ân t́nh thủy chung”. Qua đây ta thấy bao trùm cả đoạn thơ là t́nh cảm nhớ thương tha thiết tiếp tục âm hưởng chung của nghệ thuật ca dao. Câu thơ lục bát nhịp nhàng, uyển chuyển, ư nọ gợi ư kia cứtrào lên dào dạt trong ḷng người ra đi và người ở lại. Đặc biệt là qua cách xưng hô “ḿnh” với “ta”. Ở đây điệp từ nhớ dùng để xoáy sâu vào cảm hứng chủ đạo là hồi ức. Từ “rừng” lặp lại là khoảng không gian cho nỗi nhớ tồn tại. Màu sắc cũng ảnh hưởng không ít tới bức tranh, đỏ lặng lẽ, nhưng có sức sống. Màu con dao thể hiện sự hoạt động. Màu trắng làm thanh thoát con người và màu vàng làm cho bức tranh rực rỡ trong hoàng hôn. Rơ ràng bức tranh đă có sự ḥa điệu của màu sắc. Bên cạnh đó,nhạc đệu dịu dàng trầm bổng khiến cả đoạn thơ mang âm hưởng bâng khuâng, êm êm như một khúc hát ru - khúc hát ru kỷ niệm. Có lẽ khúc hát ru này không của ai khác là của “ta” và cho người nhận là “ḿnh”. Cả “ta” và “ḿnh” đều cùng chung nỗi nhớ, cùng chung “Tiếng hát ân t́nh” và ân t́nh sâu nặng ấy măi c̣n lưu luyến vấn vương trong những tâm hồn chung thủy. Có thể nói đây là đoạn thơ hay và có giá trị nhất trong bài Việt Bắc. Cảnh thiên nhiên và con người trong đây được miêu tả hết sức tuyệt vời và tươi đẹp, tràn ngập sức sống. Và với giọng thơ ngọt ngào, tâm t́nh khiến đoạn thơ như một bản t́nh ca về ḷng chung thủy sắt son của người cách mạng đối với cả nhân dân, quê hương Việt Bắc.


Đề 2:Phân tích đoạn thơ trích trong Việt Bắc của Tố Hữu:
--------------------------------------------------------------------------------

“Ḿnh về ḿnh có nhớ ta(…) Tân trào, Hồng Thái, mái đ́nh cây đa” Bốn câu đầu là lời Việt Bắc tỏ bày với người cán bộ chiến sĩ khi chia tay: “Ḿnh về ḿnh có nhớ taMười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng Ḿnh về ḿnh có nhớ không Nh́n cây nhớ núi, nh́n sông nhớ nguồn?” Điệp từ “nhớ” luyến láy trong cấu trúc câu hỏi tu từ đồng dạng, tràn đầy thương nhớ. Các xưng hô “ḿnh - ta” mộc mạc, thân gần gợi liên tưởng ca dao: “Ḿnh về ta chẳng cho về - Ta nắm dải áo, ta đề bài thơ”. “15 năm” là chi tiết thực chỉ độ dài thời gian từnăm 1940 thời kháng Nhật và tiếp theo là phong trào Việt Minh, đồng thời cũng là chi tiết gợi cảm - nói lên chiều dài gắn bó thương nhớ vô vàn. Câu thơ mang dáng dấp một câu Kiều - Mười lăm năm bằng thời gian Kim - Kiều xa cách thương nhớ mong đợi hướng về nhau (Những là rày ước mai ao - Mười lăm năm ấy biết bao nhiêu t́nh). Cảm xúc đậm đà chất dân gian, đậm đà chất Kiều. Âm điệu ngọt ngào, giọng thơ nồng ấm,t́nh cảm do vậy dạt dào thiết tha. Việt Bắc hỏi về: “Ḿnh về ḿnh có nhớ không - Nh́n cây nhớ núi, nh́n sông nhớ nguồn?”. Câu hỏi chất chứa t́nh cảm lưu luyến, bao hàm lời dặn ḍ kín đáo: đừng quên cội nguồn Việt Bắc - cội nguồn cách mạng. Bốn câu tiếp theo là nỗi ḷng của người về: “Tiếng ai tha thiết bên cồn Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi Áo chàm đưa buổi phân li Cầm tay nhau biết nói ǵ hôm nay” “Bâng khuâng, bồn chồn” là hai từ láy gợi cảm, diễn tả trạng thái tâm lí t́nh cảm buồn vui, luyến tiếc, nhớ thương, chờ mong… lẫn lộn cùng một lúc. Mười lăm năm Việt Bắc cưu mang người cán bộ chiến sĩ, mười lăm năm gian khổ có nhau, mười lăm năm đầy những kỉ niệm chiến đấu, giờ phải chia tay rời xa để làm nhiệm vụ mới về tiếp quản tại thủ đô Hà Nội (10-1954), biết mang theo điều ǵ, biết lưu lại h́nh ảnh nào, tâm trạng của người về do vậy không tránh khỏi là nỗi niềm bâng khuâng khó tả. “Áo chàm đưa buổi phân li” là một ẩn dụ, màu áo chàm, màu áo xanh đen đặc trưng của người miền núi Việt Bắc - tác giả hướng nỗi nhớ Việt Bắc qua h́nh ảnh cụ thể “áo chàm”, chiếc áo, màu áo b́nh dị, đơn sơ, mộc mạc của vùng quê nghèo thượng du đồi núi nhưng sâu nặng nghĩa t́nh, đă góp phần không nhỏ vào sự nghiệp kháng chiến cứu nước. Câu thơ “Cầm tay nhau biết nói ǵ hôm nay…” đầy tính chất biểu cảm - biết nói ǵ không phải không có điều để giải bày mà chính v́ có quá nhiều điều muốn nói không biết phải nói điều ǵ. Ba dấu chấm lửng đặt cuối câu là một dấu lặng trên khuôn nhạc để t́nh cảm ngân dài, sâu lắng…
--------------------------------------------------------------------------------

12 câu tiếp theo kết thúc đoạn trích, là lời tâm t́nh của Việt Bắc: “Ḿnh đi, có nhớ những ngày Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù Ḿnh về, có nhớ chiến khu Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai? Ḿnh về, rừng núi nhớ aiTrám bùi để rụng măng mai để già Ḿnh đi, có nhớ những nhà Hắt hiu lau xám, đậm đà ḷng son Ḿnh về, có nhớ núi non Nhớ khi kháng Nhật, thuở c̣n Việt Minh Ḿnh đi, ḿnh có nhớ ḿnh Tân Trào, Hồng Thái, mái đ́nh cây đa” Điệp từ “nhớ” lập đi lập lại nhiều sắc thái ư nghĩa: nhớ là nỗi nhớ, ghi nhớ, nhắc nhở. Hàng loạt những câu hỏi tu từ bày tỏ t́nh cảm tha thiết đậm đà của Việt Bắc. T́nh cảm lưu luyến của người đưa tiễn, gửi đi nỗi nhớ mong, gài lại niềm thương theo cách: “Thuyền về có nhớ bến chăng Bến th́ một dạ khăng khăng đợi thuyền” Việt Bắc nhắc người cán bộ chiến sĩ đừng quên những năm tháng gian lao vất vả, hoạt động chiến đấu trong điều kiện trang bị tiếp tế c̣n thô sơ, thiếu thốn. “Ḿnh về có nhớ chiến khu Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?” “Miếng cơm chấm muối” là chi tiết thực, phản ánh cuộc sống kháng chiến gian khổ. Và cách nói “mối thù nặng vai” nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ chống thực dân cướp nước, đè nặng vai dân tộc ta. Cảm xúc thương nhớ xa vắng thả vào không gian rừng núi, gợi nỗi niềm dào dạt: “Ḿnh về, rừng núi nhớ ai Trám bùi để rụng, măng mai để già” H́nh ảnh “Trám bùi để rụng, măng mai để già” gợi nỗi buồn thiếu vắng - “Trám rụng - măng già” không ai thu hái. Nỗi ngùi nhớ bức bối như thúc vào ḷng kẻ ở lại. Tiễn người về sau chiến thắng và chính trên cái nền của sự chiến thắng đó, đă làm cho nỗi buồn nhớ trở nên trong sáng. Việt Bắc vẫn “một dạ khăng khăng đợi thuyền”, đồng thời nhắc nhở khéo léo tấm “ḷng son” của người cán bộ chiến sĩ. Xin đừng quên thời kỳ“kháng Nhật thuở c̣n Việt Minh”, đừng quên cội nguồn cách mạng, đừng quên để chăm lo giữ ǵn sự nghiệp cách mạng.
--------------------------------------------------------------------------------

“Ḿnh đi, ḿnh có nhớ ḿnh Tân Trào, Hồng Thái, mái đ́nh cây đa” Tóm lại, đoạn thơ trên là nỗi ḷng thương nhớ, là lời tâm t́nh của Việt Bắc. Đoạn thơ trên tiêu biểu sắc thái phong cách Tố Hữu, giọng điệu thơ ngọt ngào truyền cảm, mang đậm phong vị ca dao dân gian, đề cập đến con người và cuộc sống kháng chiến. Thông qua h́nh tượng Việt Bắc, tác giả ca ngợi phẩm chất cách mạng cao đẹp của quân dân ta, khẳng định nghĩa t́nh thuỷ chung son sắt của người cán bộ, chiến sĩ đối với Việt Bắc.

ĐỀ LUYỆN TẬP*

Đề 3: B́nh giảng những câu thơ sau đây trong bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu: “Ta về ḿnh có nhớ không? Ta về ta nhớ Phủ Thông, Đèo Giàng (…) Nhớ từ Cao Lạng nhớ sang Nhị Hà”. *

Đề 4: B́nh giảng những câu thơ sau đây trong bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu: “Những đường Việt Bắc của ta (…) Đèn pha bật sáng như ngày mai lên!” *

LỜI B̀NH VỀ VIỆT BẮC:

- Nhà thơ chào Việt Bắc trước khi về xuôi. Anh gọi Việt Bắc là ḿnh, như một người yêu, hay đúng hơn, như một người bạn đời đă cùng nhau gánh vác nhiều khó nhọc, chia sẻ nhiều vui buồn, nhiều t́nh và nhất là nhiều nghĩa với nhau. Cái nghĩa ấy từ những ngày càng gian khổ nhất mười mấy năm trước khi lực lượng cách mạng mới nhóm lên giữa rừng thiêng, những ngày chiến khu Việt Minh, “Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai”. Những người dân Việt Bắc cực khổ là những người trung thành nhất với cách mạng… Giữa đời sống gian khổ, cái t́nh nghĩa cách mạng là ấm áp nhất, đẹp đẽ nhất. Cái nghĩa t́nh từ thuở đầu cách mạng ấy càng sâu sắc hơn trong kháng chiến. Những người dân Việt Bắc sống vẫn chật vật vô cùng giữa thiên nhiên lộng lẫy mà gay gắt. Nhà thơnh́n thấm thíavào cái anh dũng thầm lặng hàng ngày của quần chúng lao động. “Thương nhau chia củ sắn lùi … Địu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô” Và nụ cười thương yêu của nhà thơ bỗng gặp h́nh ảnh cô em gái hái măng một ḿnh nhưlàm sáng cả rừng núi. … Khi Tố Hữu làm thơ về những phiên họp của Chính phủ, câu thơ trang trọng và sang sảng, đầy ánh sáng của buổi trưa rực rỡ trong tâm hồn nhà thơ. Ánh sáng ấy dẫn đến một đoạn kết, có thể là cái nút động của cả bài thơ khi nh́n về “mười lăm năm ấy”:
--------------------------------------------------------------------------------
“Ở đâu u ám quân thù Nh́n lên Việt Bắc: cụ Hồ sáng soi … Quê hương cách mạng dựng nên Cộng Ḥa” (Theo Nguyễn Đ́nh Thi)“Ḿnh đi ḿnh có nhớ ḿnh Tân Trào, Hồng Thái, mái đ́nh cây đa?” … Linh hồn của câu đọng ở ba chữ ḿnh. Hai chữ ḿnh trước ngôi thứ hai đă đành, chữḿnh sau cũng là ngôi thứ hai. Lạ nhất là đại từ ḿnh ngôi thứ hai này. Trong ca dao không gặp kiểu đại từ đổi ngôi như vậy. Câu thơ vốn có gốc rễ sâu xa trong ca dao của dân tộc bỗng vụt lớn lên, mới mẻ, hiện đại. Nói nôm na ra là anh đi anh có nhớ anh không?... Câu hỏi thật sâu nặng nghe mà giật ḿnh. Ca dao chỉ đ̣i nhớ em thôi. Vậy mà Tố Hữu đă thêm hương thêm sắc cho chữ t́nh. Và chủ đề sâu sắc của bài thơ lộ ra một cách kín đáo, chứ không đợi đến những câu ướm hỏi dè chừng sau này. (Theo Nguyễn Đức Quyền)


--------------------
Xin tạm biệt đời yêu quư nhất
C̣n mấy vần thơ một nắm tro
Thơ gửi bạn đường, tro gửi đất
Sống là cho và chết cũng là cho
Go to the top of the page
 
+Quote Post
post Dec 25 2010, 02:25 PM
Post #2



Cấp 1
*

Group: Members
Posts: 16
Thank(s): 0
Joined: 25-12-10
Member No.: 16,745



đọc bài này nhớ lại hồi học cấp 3 wa
Go to the top of the page
 
+Quote Post

Reply to this topicStart new topic
1 User(s) are reading this topic (1 Guests and 0 Anonymous Users)
0 Members:

 



Bản vắn tắt Giờ hiện tại:: 6th December 2019 - 08:58 PM
Skin IPB: Invisionpower.fr - IP.Board France